PROJEKAT: PROCJENA STANJA PRIRODE I UPRAVLJANJA PRIRODNIM RESURSIMA U BOSNI I HERCEGOVINI

– S A Ž E T A K –

Značaj projekta. Projekat i dokument Procjene stanja prirode i upravljanja prirodnim resursima  je od esencijalne važnosti za Bosnu i Hercegovinu,  jer predstavlja značajan korak prema održivom upravljanju prirodom. Generalno je poznata činjenica da u Bosni i Hercegovini postoji evidentiran manjak naučnih podataka relevantnih za održivo upravljanje prirodom. Rezultati relevantnog naučnog rada su samo djelomično publicirani, javno dostupni i korišteni za potrebe upravljanja prirodom. U cilju uvida u stanje biodiverziteta i ekosistemskih servisa, uvida u stepen direktnih (fizičkih) i indirektnih (društvenih) pritisaka na prirodu, uvida u postojeće opcije upravljanja i buduće scenarije koji proističu iz utvrđenih podataka, danas je neophodno analizirati i integrisati informaciju iz svih dostupnih izvora (objavljeni i neobjavljeni rezultati naučnih istraživanja, tehnički izvještaji, kao i izvori tradicionalnih znanja).

Implementacija projekta.  Projekat pod punim nazivom „Podržavanje donošenja odluka i jačanje kapaciteta za podršku IPBES-u kroz nacionalnu procjenu ekosistema” (engl. “Supporting decision making and building capacity to support IPBES through national ecosystem assessments”; skraćeni naziv: Procjena stanja prirode i upravljanja prirodnim resursima u Bosni i Hercegovini) se implementira kroz Centar za ekologiju i prirodne resurse „Akademik Sulejman Redžić“, Prirodno-matematički fakultet,  Univerzitet u Sarajevu. Projekat se implementira u partnerstvu sa Federalnim ministarstvom za okoliš I turizam kao ključnom tačkom za implementaciju IPBES-a u Bosni I Hercegovini.

Sredstva za realizaciju ovog međunarodnog projekta su osigurana od strane IKI-ja (Inicijative za klimu Njemačkog federalnog ministarstva za okoliš, zaštitu prirode i nuklearnu sigurnost). Prvi primatelj sredstava IKI-ja, sa kojim Univerzitet direktno sarađuje, je World Conservation Monitoring Centre (WCMC), sa sjedištem u Kembridžu, Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske. Sporazum za implementaciju projekta je potpisan 17. 12. 2018. od strane Rektora Univerziteta u Sarajevu, prof.dr. Rifata Škrijelja i dr. Timothy Johnsona, Chief Executive Officer-a WCMC-a. Projekt je potpisan na period od 01. oktobra 2018. do 31. marta 2023. godine.

Bosna i Hercegovina je jedna od četiri zemlje u svijetu (BiH, Kambodža, Azerbejdžan i Grenada), kojoj su, preko WCMC-a, odobrena donatorska sredstva IKI-ja za realizaciju ovog važnog projekta.

Projektne aktivnosti i metode rada. Projekat implementira principe i metode rada UN Međuvladine platforme za biodiverzitet i ekosistemske servise (IPBES).

IPBES teži razvoju i uspostavi stalnog dijaloga između naučne zajednice i donosilaca odluka za prirodu, i to u cilju kompletiranja evidencije za donošenje bolje informisanih odluka, naročito o korištenju prirodnih resursa. Projekat treba da rezultira dokumentom koji će naučnicima dati  pravac za relevantna buduća istraživanja, a donosiocima odluka dati na raspolaganje postojeće domaće naučne i stručne argumente za donošenje održivih odluka u korištenju prirode. Sažetak dokumenta (engl. Summary for Policy Makers – SPM), koji će sadržavati ključne poruke, treba proći kroz konsultativni proces usaglašavanja, te političkog prihvaćanja i usvajanja.

Projektni tim realizira aktivnosti u saradnji i pod rukovodstvom projekt koordinatora. Pored koordinatora, projektni tim čini grupa ko-predsjedavajućih Procjene, službenik na projektu i administratori projekta. Ko-predsjedavajući Procjene su nosioci izrade dokumenta i njegovi glavni autori.  Uz ko-predsjedavajuće, projekat zahtijeva autorski rad većeg broja naučnika iz različitih prirodnih i društvenih nauka, ali također i donosilaca odluka i praktičara. Prema IPBES metodi, autorsko pravo svake procjene je diferencirano na četiri nivoa odgovornosti (A. ko-predsjedavajući autor, B. Vodeći koordinator poglavlja, C. Vodeći autor i D. Saradnik na poglavlju).

Prema metodi ove Platforme, a koju projekat slijedi i u Bosni i Hercegovini, konkretan Sadržaj Procjene će se definisati u prethodnom dijalogu između naučnika, donosilaca odluka i drugih zainteresovanih strana (Scoping process).

Projekat će pripemiti dokument Procjene, a istovremeno će poslužiti izgradnji  kapaciteta, kako u naučnoj zajednici kroz postizanje značajne reference za članove autorskog tima, tako i u zajednici donosilaca odluka kroz povećanje svijesti o značaju održivog korištenja prirode. Priprema Procjene predstavlja kvalitativno nov proces u Bosni i Hercegovini, a to je razvoj  klime naučno-političkog dijaloga I konsultativnog donošenja informisanih odluka o prirodi.

Ciljevi projekta. Svrha projekta je uspostava instrumenta za donošenje informisanih odluka o korištenju biodiverziteta I prirodnih resursa. Ciljevi projekta su:

  1. Pripremiti Procjenu ekosistema I ekosistemskih servisa u Bosni I Hercegovini, uključujući razvoj pomoćnih alata za kreatore politika
  2. Razviti i napraviti dostupnima alate i metodologije podrške politikama
  3. Po ugledu na IPBES formirati Državnu platformu za biodiverzitet i ekosistemske servise (DPBES)
  4. Uspostaviti uslove za efikasno korištenje Procjene
  5. Pružiti smjernice nacionalnim projektnim timovima u drugim zemljama

Učešće. Na osnovu kratko predstavljene strukture, aktivnosi i ciljeva projekta, jasno je da uspješna realizacija ovog velikog i značajnog projekta za Bosnu i Hercegovinu zahtijeva angažman, te kvalitetno i kontinuirano učešće većeg broja naučnika različitog profila, donosilaca odluka u različitim sektorima (privreda, šumarstvo, vodoprivreda, poljoprivreda, energetika, zdravstvo, saobraćaj, civilni poslovi itd.), nevladinog sektora i predstavnika međunarodnih organizacija u Bosni i Hercegovini.

 

Projektni-zadatak-web.docx